خانه

کامیله و رودین

 رضا فرمند

رودین۱ Rodin

رودین، نگاه‌ها را چرخاند

پیکره‌ها را چرخاند

و زیبایی‌ها را در چشم‌انداز‌های تازه گذاشت.

رودین، هستی راستین را ستود و به ایده‌آل پشت کرد:

بینیِ شکسته چرا نمی تواند زیبا باشد؟

اندام‌های خسته چرا نمی تواند زیبا باشد

از همه بالاتر،

فورم‌های هوس چرا نمی تواند زیبا باشد؟

*

رودین، برهنگی زن را

به سنگ‌ها و مرمرها گشود

رودین، مادگی زن را به دیوارهای جهان آویخت؛

هماغوشی را به خیابان برد؛

و «بوسه»اش را جهانی کرد.

رودین، جان شوریده‌اش را

از چنگ سنگ بیرون کشید

و آنرا از سده‌ی نوزدهم به زمان پرت کرد.

کامیله۲ Camille

کامیله با همه‌ی مهر و نیروی‌اش

روبروی رودین آنقدر می‌نشست که سنگ می‌شد

و آفرینه‌های رودین جان می‌گرفت.

تا اینکه ناگهان دریافت که دیگر آفتاب کوچکِ کارگاه‌اش نیست

که دیگر جان‌اش نیست.

*

چشم که گشود، در سنگ مانده بود

و نگاه رودین به زندگی‌اش نمی تابید.

*

کامیله در سنگ، جنبید

دست و پای‌اش را گشود

و خواست که آرمان‌هایش از سنگ‌ها برهاند.

«یاری‌ام کنید تا آرمان‌هایم در سنگ نماند.

به آموزشگاهِ هنرهای زیبا نوشت و پاسخی نشنید!

و سپس از تنهایی‌اش چنان به سنگ چکید

که سنگ نرم شد

و آنگاه، «والس‌» اش را در‌ سنگ رقصید

و هر جور که خواست در سنگ پر کشید.

*

در جستجوی آرمان‌هایش

آنچنان از خود دور شده بود

که دیگر نتوانست به هشیار‌ی‌اش برگردد

و بدین سان سی سال در آسایشگاه‌ها، تنها، زیست.

*

اکنون تندیس‌هایش سخن می گویند

و روز به روز داناتر می شوند

و به اینسوی و آنسوی جهان سفر می کنند

اکنون، موزه‌ها، پیکره‌هایش را به روان پریشان‌اش می پیچند

 و با سربلندی می فروشند.

پاریس. ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۵

--------------------------------

۱- آگوست رودین (۱۹۱۷- ۱۸۴۰) August Rodin

رودین، پیکره‌ساز نامی فرانسوی، از غول های پیکره‌سازی جهان به شمار می رود. آفرینه‌های نخستین‌اش مورد پسند سالن‌های هنری زمان نبود. برای نمونه، پیکره‌ی‌ «مرد با بینی شکسته» اش برای نمایش در سالن پذیرفته نشد. سه بار هم خواست‌اش برای ورود به آموزشگاه هنرهای زیبا Ecole des Beaux-Arts  رد شد. ولی رودین از پای ننشست و با پشت کردن به سنت آکادامیک، راه خودش را کوفت و هموار کرد و سرانجام اعتبار جهانی یافت. می گویند «آنچه وان‌گوگ، گوگن، و سزان در پهنه‌ی نقاشی انجام داده‌اند، رودین در پیکره‌سازی انجام داده است»۱

رودین، در برخورد به سکس و اروتیک ، بی پروا و نوآور بود. وی با ستایش اروتیک، هماغوشی، و به ویژه اندام و مادگی زن با دیدگاه سنتی و ریاکارنه‌ به اندام زن و سکس به رویارویی بر خاست. 

رودین که زیباپرست و سکس‌دوست بود پیوندی یگانه با مدل های برگزیده‌اش داشت. انگشتانش را نخست با تن مدل‌هایش آشنا می کرد و سپس پیکره‌اشان را می ساخت. بیشتر مدل‌هایش یارش هم بودند. گاه از مدلی می خواست که برهنه برایش برقصد. کوتاه سخن اینکه او مدل‌هایش را صمیمانه می زیست. از این روست که نازکی و زیبایی اروتیک زنانه در پیکره‌هایش چشمگیر است. گویی این پیکره‌ها را نه از سنگ و مرمر بلکه با آب ساخته‌اند. شاهکار رودین دروازه‌های دوزخ Gates of Hellاست که آنرا با الهام از «کمدی الهی» دانته و «گلهای شر» بودلر ساخته است. از دیگر شاهکارهای شناخته شده‌اش «بوسه‌» است. 

۲- کامیله کلودل (۱۹۴۳- ۱۸۶۴) Camille Claudel

کامیله کلودل، شاگرد، مدل، دستیار و معشوق رودین بود. او براستی سوگلی رودین بود. او مدل برخی از شناخته‌ترین تندیس‌های رودین است. کامیله و رودین پیوند عاطفی ژرفی داشتند. رودین در نامه‌ای عاشقانه او را سرچشمه‌ی نیروی کارهایش قلمداد می کند. با اینهمه پیوندشان پس از ۱۵ سال می گسلد. رودین، معشوق جوانی‌اش Rose را که برای او نقش مادر و دلدار را هم داشت و از کارهایش مراقبت می کرد رها نمی کند. کامیله پس از جدایی به هنرش پناه می برد. و سرانجام پس از آفریدن کارهایی ماندگار تعادل روانی‌اش را از دست می دهد و از سال ۱۹۱۳ تا ۱۹۴۳ یعنی سی سال در بیمارستان روانی بستری می شود. «والس» La Valse یکی از نامی‌ترین کارهای کلودل است.

بعدها به پیشنهاد دوستی، رودین وصیت می کند که در موزه‌اش غرفه‌ای هم به کارهای کامیله کلودل اختصاص داده شود و رودین هم چنین می کند.

1. August Rodin. Sculpture and Drawings. Gilles Néret. Benedikt Taschen.1994 p. 7