خانه

مولن‌روژ و کاشفان شپش های اسرار

 رضا فرمند

 

 

«کِی شناسی دولتِ روحانیان   در میان حکمتِ یونانیان...

کافِ کفر اینجا بحق المعرفه   دوستتر دارم ز فای فلسفه...

شمع دین چون حکمتِ‌ یونان بسوخت    شمع دل زان علم برنتوان فروخت... (۴۵۳۸)

منطق‌الطیر عطار نیشابوری (شاعر و عارف معروف ایرانی در قرن ششم و آعاز قرن هفتم. معین)

 

مولن روژ*

 

بچرخ مولن‌روژ! نازِ پرهایت!

وَ مرا هم هر جور که می‌خواهی بچرخان!

با تارتنان ایمان، با گورکنان پُرسش،

با خداوندان نزیستن،

با خداوندانِ شطح و طامات و کرامات و لاطائلات

یک دور هم نمی خواهم بچرخم مولن‌روژ!

***

با درویشان هیچ‌نشین،

با پیران جهانکور خانقاه‌نشین،

با شیفتگان تن‌شِکنی‌ها؛ چله‌نشینی‌ها،

با بخشندگان خرقه‌های بیخبری؛

با پوشندگان خرقه‌های سکوت؛

با سازندگانِ حلقه‌های مراد و مرید،

                           دورهای باطل؛

با عاشقان سماع،

با عاشقان چرخ‌های پُر شور مرگ

یک دور هم نمی خواهم بچرخم مولن روژ!

**

با زائرانِ هفت شهر واهیِ عشق

با سرگشتگان شهر جابلسا

با جویندگان شهر جابلقا

با ساکنان غارهای اندیشه

با بوفهای خرابه‌های سکوت

با عارفان هیچ

با عاشقان مرگ

یک دور هم نمی خواهم بچرخم مولن روژ!

**

با مردان زاویه، انزوا

با سالکان هر طریقتِ پُرسش‌شِکن

با دانشمندان ریاضت،

با دانشمندانِ گوشه‌نشینی

با کاشفان شپشهای اسرار

                - در خرقه های کبود و چرک‌آلود

با اهل هیچ، اهل سکوت

با عقاب‌های قله‌های هپروت

یک دور هم نمی‌خواهم بچرخم مولن روژ!

***

بچرخ مولن‌روژ! نازِ پرهایت!

وَ مرا هم هر جور که می خواهی بچرخان!

با عارفان هیچ‌اندیش ایرانی

یک دور هم نمی خواهم بچرخم مولن‌روژ!

**

در آستانه‌ی رنگین سال نو

چهره به چهره‌ی پاک مولن‌روژ

از راستی اینک! چنان سرشارم

که جز با مولن‌روژ

با هیچکس! با هیچکس نمی‌خواهم بچرخم!

 

مولن روژ ۲

 

بچرخ مولن‌روژ! نازِ پرهایت!

وَ مرا هم هر جور که می خواهی بچرخان!

 

با رقص پُرکشش کان‌کان‌ات

 وَ چرخش پُرشتابِ پرهایت

هر چه را که می‌خواهی

از زندگی‌ام  بِبُر! مولن روژ!

 

ایران را هم بچرخان مولن روژ!

و چنانش بچرخان که کلاهِ سنگی‌اش از سر بیفتد مولن روژ!

و از کنه‌های کلان و ساس‌های سیاه، پاک شود!

 

مولن روژ ۳

 

مولن روژ

چرخید و چرخید و چرخید

و شادمانی را زیر پرهایش گرفت.

*

مولن روژ

چرخید و چرخید و چرخید

و واژه‌های سختِ کلیسا را

دانه دانه، خُرد کرد؛ سکوت کرد.

*

مولن روژ

چرخید و چرخید و چرخید

و از خرسنگِ سیاه تابوها

گذرگاهی بزرگ به خوشگذرانی  گشود.

 

مولن روژ ۴

 

رقصندگان کان کانِ فرانسوی

پای افشانان،

هرچه پیش پای شادی بود

                 قیچی کردند.

 

پاریس ۲۶ دسامبر، ۲۰۰۴

************************

 *Moulin Rouge

کاباره مولن روژ {مولن روژ یعنی آسیابِ سرخ}  را می‌توان یکی از پدیده‌های دوره‌ای از تاریخ فرانسه دانست که به نام «دوره‌ی زیبا» Belle Epoque شناخته می‌شود. این دوره که تقریبن از ۱۸۹۰ آغاز می‌شود در حقیقت دوره‌ی گذار به زندگی مدرن است. در این دوره است که با رواج عناصری چون لامپ الکتریکی، اتومبیل، تلگراف، سینما... گرایش به نوعی زیباپرستی و خوش‌زیستی در میان مردم گسترش می یابد. کاباره‌ی مولن روژ پس از گشایش در سال ۱۸۸۹ پناهگاه هنر «غیر رسمی» می‌شود.  مردم به مولن روژ می روند که زندگی را جشن بگیرند و به یک معنا خوشگذرانی کنند. رقص کان‌کان فرانسوی French Cancan یکی از برنامه‌های پایدار کاباره مولن روژ بوده است. بسیاری از خوانندگان کلاسیک فرانسوی چون میستینگت Mistingeutt (‌۱۸۷۵-۱۹۵۶)  در این کاباره بالیده‌اند. مولن روژ، الهامبخش بسیاری از فیلم‌ها و آثار هنری بوده است. پلاکادرهای  تولوز-لوترک Toulouse-Lautrecs  از رقصندگان و خوانندگان مولن‌روژ شهرت جهانی دارد.